الحجّة العمدة على الحركة في الجوهر هي أنّ جميع الحركات سواء كانت طبيعية أو ارادية أو قسريّة ، مبدؤها هو الطبيعة و مبدء التجدّد يجب أن يكون متجدّدا ، فالطبيعة يجب أن تكون متجدّدة بحسب الذات . . . ( صدر مقاله‌اى از جناب ميرزا أبو الحسن جلوه كه در هامش شرح المتألهين بر هدايه اثيريه به طبع رسيده است ( ط 1 ، چاپ سنگى ، ص 274 ) . 21 - دليل ديگر بر حركت در جوهر طبيعى ، برهان « تجدّد امثال » است . و به فرموده متأله سبزوارى در غرر الفرائد ( ط ناصرى ، ص 246 ) . تجدّد الأمثال كونا ناصرى * إذ الوجود جوهر في الجوهر تجدّد امثال و جهات فرق آن را با حركت جوهرى در رساله گشتى در حركت بيان كرده‌ايم . در حقيقت ، تجدّد امثال ريشه كهن حركت جوهرى است ؛ يعنى حركت جوهرى از تجدّد امثال نشأت گرفته است . اكثر متكلّمان تجدّد امثال را فقط در اعراض آن هم به نحو انفصال قائلند ، و انفصال بدين معنى است كه موضوع عرض در هر آن متلبّس به فرد آن عرض است و اين فرد به سبب تخلّل عدم ، منفصل از دو فرد قبل و بعد خود است . حكماى متألّه از قديم به تجدّد امثال در وجود ، اعم از مفارق و مقارن ، اذعان داشته و دارند . و مخفى نيست كه تجدّد امثال در وجود ، نيز مثبت حركت در جوهر طبيعى است . و چون « وجود » فوق مقوله است و حركت جوهرى در مقوله جوهر طبيعى است ، متألّه سبزوارى تعبير به « ناصري » فرمود . و اين دليل چهارم آن جناب بر حركت جوهرى است و تمام عبارتش اين است : و الرابع قولنا : تجدّد الأمثال كونا و وجودا كما هو التحقيق ناصري - بياء المتكلم - و تجدّد الأمثال على سبيل الاتّصال في الوجود تجدّد في الجوهر ؛ إذ الوجود جوهر في الجوهر ، و عرض في العرض ، ففي كلّ بحسبه . كون مذكور در بيت مترادف با وجود است چنان كه خود آن جناب بيان كرده است كه « كونا و وجودا » . و چون وجود به حسب هر يك از جوهر و عرض ، در